آیا رود بلخاب همان رود دایتی است؟

با این اوصاف، دریاچه هامون وابسته به رودخانه هیرمند است واین وابستگی باعث شده تا هرگونه نوسانات در میزان آب آن، مشکلاتی را برای کل سیستم به وجود آورد. نکته دیگر آن که در قرن نوزدهم اهمیت دفاع از مسلمانان این ناحیه و امیرنشین های حاکم بر آن نواحی از سوی روسها که در قفقاز دشمنان سرسخت عثمانی بودند، برای تنظیم سیاست خارجی عثمانی در قبال آنان اهمیت یافت. بعد از آن پایین رفت. در نتیجه، در قرن دهم هجری و پس از آن حجاز و در واقع حرمین شریفین مرکزی هم برای انجام فریضه حج بود و هم کسب علم.

این تحقیق با هدف پایش تغییر های تراز آبی در هامون، از طریق تحلیل سری زمانی داده های ماهواره ای و پیجویی علل و عوامل ایجابی آن انجام شده است. این دریاچه چهار هزار کیلومترمربعی در شمال و غرب زابل شاملبخشهای صابوری، پوزک و هامون هیرمند بیگمان در حیات، ماندگاری و اقتصاد ساکنان سیستان نقش انکارناپذیری ایفا کرده و خواهد کرد. این مساله موجب قطع شدن منبع معاش ۴۰۰ هزار سیستانی، کاهش قابل ملاحظه پرندگان بومی سیستان، رو به انقراض نهادن گاو سیستانی، بروز فقر و نا امنیهای پیامد آن، مهاجرت گسترده سیستانیان به مناطق شمالی کشور و زوال روزافزون صنایع دستی سیستان شدهاست.

در این منطقه حفاظت شده وسیع امکان کمپ کردن و اقامت در طبیعت را نیز خواهید داشت. یکی از اولین چیزهایی که در دریاچه ارواح نظر شما را به خود جلب میکند درختانی است که سر از آب بیرون آوردهاند و به درختان مرده معروفند. پویش علل و عوامل شکل گیری این رویداد، تغییر در بستر هامون از طریق افزایش ارتفاع را تأیید میکند که حاصل از انباشت رسوب های بادی به واسطة احداث موانع در مسیر حرکت طوفان های شن است. قسمت داخلی که به سیستم عصبی رودهای نیز موسوم است، مرکب از نورونهای حسی، نورونهای رابط و نورونهای حرکتی است که بدون ارتباط با سیستم عصبی مرکزی و بطور رفلکس، عمل میکند.

محدوده آبگیر کامل دریاچه در مواقع پرآبی ۳۳۰۰ کیلومترمربع و در مواقع کم آبی بطور متوسط ۲۵۰۰ کیلومتر مربع است. توزیع فضایی این کاهش، یکسان نبوده و در بخش ایرانی آن (هامون هیرمند)، 777 کیلومتر مربع از عرصة آبی کاسته شده است؛ در حالیکه عرصة جدیدی به مساحت 492 کیلومتر از بخش های غیر آب گیر هامون پوزک در افغانستان، آب گیر شده است. هلیل رود و رود بمپور به این دریاچه وارد می شود .

این رود همچنین از نظر حجم دبی نیز بزرگترین رود این قاره محسوب میشود. از شواهد اینطور برمیآید که تمام این منطقه قبلا جنگلی از درختان ممرز بوده است اما با تجمع آب در قسمتی از جنگل، این دریاچه پدید آمده است. می خوانیم، اساساً مشتمل است بر دو مرداب که یکی را در محل «هامون صابری» می خوانند و دیگری که در شمال آن است، «هامون پوزک» (Puze) نام دارد. دریاچه ارواح و مناطق اطراف آن گزینههایی مناسب و امن برای رشد و حفاظت از گونههای مختلف جانوری به شمار میروند.گرچه از دریاچه ارواح یا ممرز با لقبهایی مانند ترسناک، وهمآلود و اسرارآمیز یاد میشود، این دریاچه از تماشاییترین جاذبههای طبیعی در استان مازندران است.

در این مطلب راز و رمزهای دریاچه را برایتان آشکار می سازیم و درباره علت نامگذاری دریاچه ارواح ، داستان و لوکیشن دقیق تالاب ارواح صحبت میکنیم. حقآبه دریاچه هامون از هیرمند، به دادخواست حقوقی ایران از آب رودخانه هیرمند در منطقه سیستان اشاره دارد. پس از شکست گفتگوهای بسیار میان سران حکومتی ایران و افغانستان در سالهای ۱۳۰۹ و ۱۳۲۷، با رأی کمیسیون بررسی حقآبه هیرمند به نام به کمیسیون دلتا، قراردادی در سال ۱۳۵۱ میان امیرعباس هویدا، نخست وزیر وقت ایران و موسی شفیق، نخست وزیر وقت افغانستان در کابل به امضاء رسید و مقرر شد در هر ثانیه ۲۶ مترمکعب آب (معادل ۸۵۰ میلیون مترمکعب در سال) سهم سیستان و دریاچه هامون با­شد.

این دریاچهها در زمان فراوانی آب به هم میپیوندند و دریاچه مشترک هامون، میان افغانستان و ایران را تشکیل میدهند. تیمورلنگ نیز از این دریاچه چنین یاد میکند:امیر سیستان مرا سوار برکشتی کرد و روی دریاچه هامون گردش داد وبه من گفت که در دوره رستم وسعت این دریا بیش از این بود که میبینی. به طوری که کمی و زیادی آب هیرمند و در نتیجه ازدیاد یا کاهش وسعت دریاچه هامون و جابجایی مسیر هیرمند در تخریب و جابجایی تمدنها دخیل بوده است. این دریاچه با حدود ۱۸۰۰ کیلومترمربع وسعت، بزرگترین حوضة دریاچهای خاور ایران است که از سه حوضچة اصلی یوزک، صابری و هیرمند تشکیل شده که در فصول کم باران و در زمان بادهای ۱۲۰ روزه از هم جدا و در زمانهای پرباران، دریاچة واحدی را تشکیل میدهند.

در صورتی که اگر شاه عباس این کا رار کرد، تکنولوژی آن زمان بود که این را اینطور بیان می کرد در صورتی که امروز ما آهن و بتون مسلح و ابزار دیگری در اختیار داریم که مجبور نیستیم به نسخه برداری از گذشته اقدام کنیم. بخشی از این دریاچه ( هامون صابری شمالی ) در خاک افغانستان واقع شده که مساحتی در حدود نیمی از هامون مزبور را شامل می گردد و بقیه آن در خاک ایران قرار دارد.رودها و آبراهه های زیادی به این دریاچه ها و باتلاق های اطراف آن می پیوندند که از آن میان، رودخانه هیرمند بالاترین رقم دبی آبی را داراست و به هامون صابری(شاخه شمالی) می ریزد.

وسعت دریاچه هامون در زمان پرآبی ۵۶۶۰ کیلومتر مربع است که از این مقدار ۳۸۲۰ کیلومتر مربع متعلق به ایران و بقیه متعلق به افغانستان است. رود هیرمند، از رودهای پر آب فلات ایران، اصلیترین رود در حوضه آبریز دریاچه هامون است که از بلندیهای کوههای بابا در ۴۰ کیلومتری غرب کابل از رشته کوه هندوکش در افغانستان سرچشمه میگیرد و پس از مسافت ۱۱۰۰ کیلومتر وارد دریاچه هامون میشود.

فرهاد سرخوش در گفت و گو با ایسنا درباره آخرین وضعیت دریاچه ارومیه اظهار کرد: درحال حاضر سطح تراز دریاچه ارومیه ۱۲۷۱.۲۰ است که نسبت به مدت مشابه در سال گذشته سه سانتیمتر کمتر است همچنین بر اساس آخرین گزارشها وسعت دریاچه ارومیه ۲۷۵۰ کیلومتر مربع و حجم آب آن سه میلیارد و ۱۶۰ میلیون مترمکعب برآورد شده است. هامون در واقع دریاچه همیشگی و پرآب به معنی رایج آن نیست، بلکه واژه ای است که در ایران شرقی و افغانستان و بلوچستان به باتلاقهایی اطلاق می شود که قسمتهای فرو افتاده کل فلات ایران را اشغال می کنند و البته گاهی – در سالهای پرآبی – به دریاچه های عظیمی تبدیل می شود.

با گذشت زمان، سلول های سرطانی می توانند رشد کنند تا به بافت طبیعی بدن نفوذ کند. درون محدوده درياچه هامون بلندي هايي به شكل مستطيل يا دايره با طول متوسط 100 تا 150 متر، عرض 50 تا 70 متر ارتفاع 3 تا 5 متر وجود دارد كه تختك ناميده مي شود و در گذشته مأوا و مسكن قبايل مختلفي بوده است كه با دام هاي گوناگون خود در آنها زندگي كرده و علاوه بر تأمين علوفه دامها، فعاليت هاي جانبي اقتصادي از قبيل ماهيگيري و حصير بافي داشته اند.

کنار این دریاچه کوه اوشیدا(اوشیدم یا اوشیدر) قرار دارد که در واقع کوهی بوده است که بر فراز آن بر زرتشت پیامبر وحی نازل می شده است. رود دیگری به نام دجله که از کوه توروس در کشور ترکیه سرچشمه می گیرد و با عبور از کشورهای سوریه و عراق به خلیج فارس روانه می شود؛ با بهم پیوستن دجله و فرات سرزمینی به نام بین النهرین به وجود آمد که در زبان عربی به میان این دو رود است و جالب است بدانید که این ناحیه نخستین زیستگاه پیامبران شناخته می شود، برای دانستن تاریخچه و دانستی های رود فرات در ادامه با سفربانک همراه باشید.

هیرمند در بخش پایانی خود مرز میان ایران و افغانستان را تشکیل می دهد و وقتی آب دریاچه هامون زیاد باشد، مازاد آن – همچنان که گفتیم – به دریاچه «گودزره» واقع در مرز ایران و افغانستان و پاکستان می ریزد. زمانی که صحبت از بیماری هایی همچون سرطان به میان می آید، پیگشیری اولین خط دفاعی محسوب می شود. پیگیری جلسات درمانی برای افراد مبتلا به سرطان روده بزرگ اهمیت زیادی دارد. میزان بقای پنج ساله برای سرطان مرحله چهارم، تا حدود 14٪ کاهش می یابد. دامداران سیستانی با 120 هزار رأس گاوی که تا دیروز در 70 هزار هکتار از اراضی دریاچه چرا می کردند مهاجرت کردند و 800 روستا تحت تاثیر هجوم شن های روان دریاچه قرار گرفته است.

دریاچه ای که سالانه 12 هزار تن ماهی از آن صید می شد امروز یک بستر خشک و تفتیده است. تعداد كل تختك نشينان هامون را در سال 1383 شمسي 3411 خانوار و گاوهاي موجود در تختك ها را بين 60 تا 100هزار رأس برآورد نموده اند؛ اما از آن پس به مرور با زوال زندگي روستانشيني ، تغييرات اكولوژيك در منطقه بخصوص خشكسالي، بيماري هاي اپيدمي و مهاجرت افراد به شهرها، روز به روز اين قشر توليد كننده ، كوچك و كوچك تر شده و تختك ها به تدريج از دام و انسان خالي شدند.در حال حاضر شمارش دقيق تختك ها مقدور نيست، زيرا برخي از تختك ها تبديل به روستا شده اند، برخي نيز خالي از سكنه گرديده و تنها نامي از آنها باقي مانده است.

در حال حاضر تنها در گورستان رها شده و زنگ زده کشتی یادآور رفاه گذشته در منطقه است. علاوه بر ارزش اقتصادی، ارزشهای اکولوژیکی هامون نیز در خور توجه فراوان است. در مواقع طغیان هیرمند، دو مرداب به هم می پیوندند و همه نیزار را آب فرا می گیرد و دریاچه عظیمی تشکیل می شود که کوه «خواجه» را هم در بر می گیرد. با وجود مقدار آبی که دریاچه هامون از رودهای مختلف دریافت می کند، عمق آن هرگز از ۴/۵ متر تجاوز نمی کند و اغلب حدود ۱/۵ تا ۲/۵ متر است.در جنوب دو مرداب «هامون صابری» و «هامون پوزک» پهنه ای موسوم به «نیزار» قرار دارد که پوشیده از نی است.

دیدگاهتان را بنویسید